Niacynamid. Czy naprawdę działa “na wszystko”?

  • przez
niacynamid

Wydaje się, że o niacynamidzie zostało powiedziane już wszystko. Leczy trądzik, rozjaśnia blizny i przebarwienia, zmniejsza pory, ogranicza produkcję sebum, pobudza syntezę ceramidów, wspomaga walkę ze zmarszczkami, łagodzi podrażnienia. Ale to nie jest pełna lista. Niacynamid wykazuje szereg innych działań na skórę, wobec których wciąż toczą się badania kliniczne. Wszystko wskazuje jednak na to, że do tej pory nigdy nie mieliśmy do czynienia z tak uniwersalnym remedium.

Niacynamid, niacyna, witamina B3, czynnik przeciwpelagryczny (PP)

Niacynamid, a właściwie poprawniej, chemicznie: nikotynamid lub amid kwasu nikotynowego, to “trzecia” w kolejności witamina z grupy B. Wbrew swojej nazwie nie ma nic wspólnego z nikotyną i nie jest toksyczna. Co więcej, jest wręcz niezbędna dla komórek całego ciała, a zwłaszcza skóry. Niedobór niacyny może bowiem wywoływać zapomnianą już nieco chorobę, czyli pelagrę, która objawia się zapaleniem skóry, przebarwieniami, krwotocznym zapaleniem języka (tzw. “krowi język”), uporczywą biegunką, demencją, zaburzeniami psychicznymi. Nieleczona pelagra może prowadzić nawet do śmierci. Nie będzie zatem przesadą stwierdzenie, że witamina B3/PP jest nam po prostu niezbędna do życia.

Dobre źródła pokarmowe niacynamidu to:

(norma dobowa: M = 16 mg, K = 14 mg)

POKARMY ODZWIERZĘCEILOŚĆ NIACYNY W 1 PORCJI
wątroba wołowa (85 g)14,9 mg
pierś z kurczaka (85 g)10,3 mg
sos marinara (1 szklanka)10,3 mg
pierś z indyka (85 g)10,0 mg
łosoś (85 g)8,6 mg
tuńczyk (85 g)8,6 mg
wieprzowina (85 g)6,3 mg
wołowina (85 g)5,8 mg
Pokarmy odzwierzęce to źródło dobrze przyswajalnej niacyny.
POKARMY ROŚLINNEILOŚĆ NIACYNY W 1 PORCJI
ryż brązowy ugotowany (1 szklanka)5,2 mg
orzechy arachidowe (28 g)4,2 mg
ryż biały ugotowany (1 szklanka)2,3 mg
ziemniak ugotowany (1 szt.)2,3 mg
nasiona słonecznika (28 g)2,0 mg
chleb pełnoziarnisty (1 kromka)1,4 mg
nasiona dyni (28 g)1,3 mg
mleko sojowe (1 szklanka)1,3 mg
Niacyna z pokarmów roślinnych ma ograniczoną wchłanialność ze względu na połączenia, które tworzy ze składnikami roślinnymi.

Po co skórze niacynamid?

OK – opowiedziałam Wam, czym jest niacynamid i gdzie go szukać, ale wciąż właściwie nie wiadomo, po co tak naprawdę ciało go potrzebuje. Pamiętasz może z lekcji biologii, jaką funkcję pełnią koenzymy? Możliwe, że tak, ale dla pewności wyjaśnię. Koenzym to taka cząstka, która przyłącza się do enzymu i umożliwia przebieg reakcji. Właśnie niacynamid jest substratem do produkcji koenzymów – NAD i NADP. Pełnią one kluczową rolę w procesach oksydacyjno-redukcyjnych, w tym oddychaniu komórkowym i produkcji energii w postaci ATP. W rezultacie bez nich niemożliwe byłoby spalanie glukozy lub tłuszczów i podtrzymanie funkcji życiowych. Komórki ciała po prostu umarłyby z głodu i braku “paliwa”. NAD/NADP biorą też udział w reakcjach syntezy komórkowej (białek, tłuszczów, DNA), utrzymaniu komunikacji międzykomórkowej, a nawet ekspresji genów! Reasumując, niacynamid jest niezbędny, by procesy metaboliczne i energetyczne zachodziły prawidłowo, by komórki skóry mogły się namnażać, naprawiać swoje uszkodzenia i produkować kolagen, elastynę, białka, melaninę czy ceramidy.

Znane działania witaminy B3

Kosmetyki zawierające niacynamid w stężeniu 2-15% (najczęściej 10%) wykorzystuje się do leczenia trądziku, nadmiernego przetłuszczania się skóry i przebarwień. Ponieważ pobudzają one produkcję ceramidów, pełnią również funkcję regenerującą.

Niacynamid kontra trądzik

Niacynamid w kontakcie z wypryskami hamuje wytwarzanie substancji odpowiedzialnych za powstawanie stanu zapalnego i w ten sposób działa antagonistycznie do bakterii Cutibacterium acnes. Dodatkowo zmniejsza sekrecję sebum, zwęża pory i pomaga pozbyć się przebarwień po znikających krostkach.

Według badań klinicznych niacynamid:
– w stężeniu 4% okazał się równie skuteczny co 4% żel z erytromycyną (antybiotyk) i 1% żel z klindamycyną (również antybiotyk), przy czym silniej hamował sekrecję sebum,
– w stężeniu 2% przeciwdziałał błyszczeniu się skóry efektywniej niż placebo,
– po 4 tygodniach stosowania ograniczał występowanie grudek zapalnych o 86%.

Cóż, trzeba przyznać, że takie wyniki robią wrażenie!

Niacynamid kontra przebarwienia

Niacynamid hamuje transport melanosomów (małych ciałek produkujących i gromadzących barwnik – melaninę) z melanocytów do keratynocytów (komórek naskórka, w których barwnik gromadzi się i utrwala), w rezultacie powstawanie przebarwień jest utrudnione, zaś obecne ulegają stopniowemu rozjaśnieniu.

Według badań klinicznych:
– kosmetyk z 2% N-acetyloglukozaminą i 4% niacynamidem redukował przebarwienia skóry znacząco silnej niż kosmetyk pozbawiony tych substancji (placebo).

Przesuszenie, atopowe zapalenie skóry (AZS)

U podłoża atopowego zapalenia skóry stoi zmniejszona zawartość lipidów w skórze. Ułatwia to transepidermalną ucieczkę wody, przez co skóra staje się sucha, uszkodzona i podatna na wnikanie alergenów. Niacynamid zdaje się uderzać w źródło problemu, gdyż w odróżnieniu od emolientów (standardowo zalecanych w AZS) nie powoduje okluzji warstwą tłuszczu, ale pobudza komórki skóry, by samodzielnie wyprodukowały ochronny cement komórkowy (ceramidy, lipidy).

Według badań klinicznych niacynamid 2% w ciągu 4 tygodni stosowania:
– ograniczył nadmierne parowanie wody ze skóry o 27%,
– zwiększył produkcję ceramidów i kwasów tłuszczowych o 67%.

Mniej popularne, ale zaskakujące działania witaminy B3

Czas omówić pokrótce rzadsze zastosowania niacynamidu, o których warto pamiętać i wykorzystywać je w codziennej pielęgnacji. O tym już niedługo będzie głośno!

Niacynamid na starzenie i fotostarzenie skóry

Lubisz kąpiele słoneczne? W takim razie koniecznie zapamiętaj, że niacynamid może stymulować produkcję kolagenu nie tylko w skórze starzejącej się naturalnie, ale również odwracać uszkodzenia posłoneczne. Dodatkowo zwiększa on produkcję keratyny, filagryny i innych białek, które utrzymują spoistość komórek oraz zapobiegają wiotczeniu. Skuteczność przeciwzmarszczkową witaminy B3 stosowanej solo w stężeniu 5% potwierdzono w badaniu na 30 japońskich kobietach. Niacynamid może więc w krótkim czasie stać się konkurentem dla popularnych peptydów i witaminy C.

Choroby autoimmunologiczne skóry

Jako że niacynamid posiada udokumentowaną klinicznie zdolność do hamowania cytokin prozapalnych i minimalną szkodliwość, próby zastosowania go do leczenia przewlekłych dermatoz autoimmunologicznych są oczywistością. Do tej pory podjęto się badania niacynamidu wobec łuszczycy, pęcherzycy, tocznia i opryszczkowatego zapalenia skóry. Zadowalające jest to, że we wszystkich testach uzyskano obiecujące wyniki. Trzeba jednak patrzeć realistycznie – niacynamid prawdopodobnie nie wyprze z użycia tradycyjnych maści, ale może zmniejszyć częstotliwość zaostrzeń i uzupełnić dotychczasowe terapie.

Zapobieganie nowotworom skóry

Jest kilka powodów, by przypuszczać, że witamina B3 może stanowić skuteczną ochronę przed nowotworami. Pierwszy – stymulacja metabolizmu komórkowego pozwala na skuteczne usuwanie wolnych rodników, naprawę uszkodzeń i syntezę niezbędnych białek. Drugi – hamowanie enzymu PARP-1 (aktywowanego również przez UV) ma znaczenie dla mechanizmu powstawania nowotworów. Trzeci – niacynamid zapobiega immunosupresji (czyli osłabieniu funkcji odpornościowej) spowodowanej przez promieniowanie UV. To wszystko sprawia, że niacynamid powinien zająć ważne miejsce w rytuałach pielęgnacyjnych, tuż obok filtrów SPF i antyoksydantów.

Ochrona terapeutyczna/pozabiegowa

Niacynamid stosowany naskórnie wyjątkowo rzadko daje jakiekolwiek działania niepożądane. Jest to przecież składnik pokarmowy, który występuje powszechnie w całym ciele. Z tego względu proponuje się wykorzystanie niacynamidu jako skutecznego środka ochronnego, stosowanego w skojarzeniu z tetracyklinami, antybiotykami, sterydami czy silnymi kwasami, również po zabiegach laseroterapii, wymrażania oraz abrazji (złuszczania) jako alternatywa dla klasycznych emolientów.

Moje przemyślenia na koniec…

Rozpisując się o niewątpliwych zaletach niacynamidu, pominęłam jeszcze dość istotną kwestię. Ten cudowny środek, panaceum na wszelkie dolegliwości skóry, ma jeszcze jedną, wyjątkową cechę – jest tak tani i prosty w otrzymywaniu, że aż trudno w to uwierzyć! Dzięki temu fantastyczny kosmetyk z B3 nie musi kosztować “milionów monet” i nie spowoduje, że zostaniesz zmuszona do życia na bułkach z pasztetem do kolejnej wypłaty.

I pomyśleć, że tyle wspaniałości kryje ta niepozorna, prosta witaminka. Przeczuwam, że jeszcze nie powiedziała ostatniego słowa i że jeszcze czeka nas dużo do odkrycia.

PIŚMIENNICTWO:

Bains, P., Kaur, M., Kaur, J., & Sharma, S. (2018). Nicotinamide: Mechanism of action and indications in dermatology. Indian journal of dermatology, venereology and leprology, 84(2), 234–237. https://doi.org/10.4103/ijdvl.IJDVL_286_17

Escudero-Góngora, M. M., & Fernández-Peñas, P. (2016). Nicotinamide: New Indications in Dermatology. FR – Nuevas indicaciones de nicotinamida en dermatología. Actas dermo-sifiliograficas, 107(9), 777–778. https://doi.org/10.1016/j.ad.2016.05.015

Meyer-Ficca, M., Kirkland, J. B. (2016). Niacin. Adv Nutr. 16;7(3):556-8. doi: 10.3945/an.115.011239. PMID: 27184282; PMCID: PMC4863271.

Niacinamide. Monograph. (2002). Alternative medicine review : a journal of clinical therapeutic, 7(6), 525–529.

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Niacin-HealthProfessional/#en9

https://vitapedia.pl/niacyna

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.